Często na to pytanie pada kolejne – a dlaczego nie?

Na pierwszy rzut oka za sporządzeniem jednego, wspólnego testamentu, w którym małżonkowie razem zdecydują o losach swojego majątku po śmierci przemawia wiele korzyści. Wydaje się to praktyczne i wygodne, ale co na to przepisy prawa?

Odpowiedź jest jednoznaczna – NIE.

Polskie prawo spadkowe (art. 942 Kodeksu cywilnego) wyklucza możliwość sporządzenia testamentu wspólnego – każda osoba musi sporządzić testament samodzielnie.

Oznacza to, że:
– każdy małżonek musi sporządzić swój własny testament.
– nie można wspólnie rozporządzać majątkiem na wypadek śmierci.
– nie tylko małżonkowie, ale też inne osoby (np. rodzeństwo, partnerzy życiowi) nie mogą sporządzić wspólnego testamentu.

Dlaczego taka zasada obowiązuje?
Po pierwsze testament to osobista i jednostronna czynność prawna, której treść nie może zależeć od decyzji innej osoby. Po drugie każdy testator powinien mieć pełną swobodę w zmianie lub odwołaniu testamentu, a wspólny testament mógłby to ograniczać.

A co, jeśli ktoś sporządzi wspólny testament?

Taki dokument nie będzie miał żadnej mocy prawnej i zostanie uznany za nieważny.

Jak w takim razie zaplanować wspólne dziedziczenie?

Jeśli małżonkowie chcą zaplanować sukcesję zgodnie z własną wolą, mogą:
– sporządzić dwa odrębne testamenty, w których mogą np. powołać się nawzajem do spadku,
– zawrzeć umowę o zrzeczenie się dziedziczenia (np. w celu ochrony interesów innych spadkobierców),
– rozważyć inne rozwiązania, jak np. darowizny czy umowy dożywocia.

Żeby zobrazować najlepiej posłużyć się przykładem:

– niedopuszczalny będzie testament wspólny w formie aktu notarialnego zawierający oświadczenia obu małżonków. Podobnie sporządzony przez nich jeden testament własnoręczny podpisany niezależnie przez każdego z małżonków,

– z kolei już testamenty holograficzne (własnoręczne) sporządzone przez każdego małżonka samodzielnie, choćby były testamentami wzajemnymi i znajdowały się na dwóch stronach tej samej kartki papieru, powinny zostać uznane za ważne.