Testament audiowizualny w polskim prawie - czy to możliwe?
Każda sprawa spadkowa wygląda inaczej. Jeśli chcesz poznać możliwe rozwiązania i przygotować się do postępowania, skonsultuj swoją sytuację z Kancelarią.
Aktualnie taka forma sporządzenia testamentu nie jest możliwa.
Jakiś czas temu w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów pojawiły się założenia do Projektu ustawy o zmianie Kodeksu cywilnego oraz Kodeksu postępowania cywilnego (numer projektu UD 30), którego zamiarem jest między innymi wprowadzenie nowej formy testamentu – testamentu audiowizualnego.
Termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów oznaczono na III kwartał 2026 r. Do tej pory nie ma jednak żadnych informacji w tym zakresie.
Niemniej jednak losy projektu tejże ustawy wymagają śledzenia, ponieważ wprowadzenie testamentów audiowizualnych to krok w stronę dostosowania prawa do współczesnych możliwości technologicznych, które mogą pomóc w tworzeniu testamentów w wyjątkowych, nagłych sytuacjach.
Krótkie informacje o projektowanej regulacji:
Cel zmian
Projekt ma na celu umożliwienie sporządzania testamentów ustnych za pomocą urządzeń rejestrujących obraz i dźwięk. Jest to odpowiedź na sytuacje, w których testatorzy nie mogą sporządzić testamentu w tradycyjnej formie (np. pisemnej lub ustnej z świadkami) z powodu zagrożenia życia.
Weryfikacja przez sąd
Sąd będzie sprawdzał w postępowaniu sądowym stan świadomości oraz swobodę testatora w chwili sporządzania testamentu audiowizualnego. Założenie jest takie, że Sąd sporządzi protokół z odtworzenia takiego testamentu stosując dotychczas obowiązujące przepisy o protokole otwarcia i ogłoszenia testamentu. Oznacza to, że Sąd na sali rozpraw powinien puścić film z dźwiękiem i sporządzić z tej okoliczności protokół przytaczając treść testamentu. Sam nośnik będzie przechowywany w szafie pancernej sądu.
Moc testamentu
Testament audiowizualny straci moc po upływie miesiąca od ustania okoliczności, które uzasadniały jego sporządzenie w tej formie, chyba że testator umrze przed upływem tego terminu.
Co to oznacza w praktyce? Jeśli osoba sporządzająca testament sporządzi testament audiowizualny w obawie “rychłej śmierci” to jeśli ta obawa ustanie i upłynie miesiąc czasu od momentu sporządzenia testamentu to testament traci moc, a więc nie można go wykorzystać przy ustalaniu osób dziedziczących spadek. Skoro stan obawy ustał to spadkodawca może sporządzić zwykły pisemny (lub notarialny) testament.
Z kolei jeśli spadkodawca umrze każda osoba będąca w posiadaniu nośnika na którym znajduje się testament audiowizualny będzie zobowiązana do dostarczenia testamentu do Sądu w terminie 3 miesięcy od chwili śmierci spadkodawcy.
Oczywiście ta zmiana niesie za sobą plusy i minusy. W świetle rozwijającej się sztucznej inteligencji można przypuszczać, że ta forma testowania daje pole do jej wykorzystania dla prób fałszowania woli osoby sporządzającej testament.
Pytanie tylko jak w praktyce wyglądać będzie badanie materiału audiowizualnego i na ile realna jest prawidłowa oraz skuteczna jego weryfikacja.
Zastrzegam, że powyższe założenia stanowią jedynie projekt, który ostatecznie może przybrać inną treść niż przedstawiona.
LINK DO ZAŁOŻEŃ PROJEKTU
Potrzebujesz pomocy w sprawie spadkowej?
Sprawy spadkowe mają to do siebie, że często są niepowtarzalne i wymagają indywidualnej analizy. Skontaktuj się z Kancelarią i przedstaw swoją sytuację. Pomożemy ustalić możliwe dalsze działania.
