Słowo testament co do zasady kojarzy się z przekazywaniem majątku. No właśnie co do zasady, a jakie niespodzianki może jeszcze spadkobiercom sprezentować spadkodawca?

Warto wiedzieć, że spadkodawca może również sporządzić testament, w którym wyłączy od dziedziczenia konkretnego spadkobiercę ustawowego (np. ojciec wyłączył jednego z synów), a jednocześnie nie powoła do spadku nikogo innego. To właśnie testament negatywny. Nie mylmy tego z wydziedziczeniem, które jest czymś zupełnie innym. Testament negatywny to po prostu decyzja o wyłączeniu spadkobiercy ustawowego od dziedziczenia.

Gdy ojciec wyłączył syna od dziedziczenia prawnie traktuje się go (syna) jakby nie dożył otwarcia spadku. Tak więc w miejsce syna do dziedziczenia powołane są wnuki spadkodawcy, a jeśli syn nie miał zstępnych to jego udział w spadku podlega podziałowi pomiędzy pozostałych zstępnych spadkodawcy, i tak dalej i tak dalej. 

Sytuacja odwrotna od klasycznej (czyli od powołania do spadku w testamencie) nasuwa kolejne pytanie, które pojawia się w tle – czy osoba odsunięta od dziedziczenia na mocy testamentu może dochodzić zachowku? Odpowiedź brzmi: tak, może. W tej kwestii wypowiedział się nawet Sąd Najwyższy, który stwierdził, że wyłączenie od dziedziczenia w testamencie negatywnym nie pozbawia osoby prawa do zachowku (Uchwała SN z 10.04.1975 r., sygn. akt III CZP 14/75).

Podsumowując, testament negatywny to sposób na wyłączenie spadkobiercy ustawowego od dziedziczenia, ale nie oznacza to, że wyłączony spadkobierca nie może domagać się zachowku.